ေမ်ာက္ေသြး

ေမ်ာက္ေသြး

က်န္းမာေရး အေၾကာင္း မေရး ၿဖစ္တာ နည္းနည္း ၾကာသြားပါၿပီ ။ ဒီေန႔ေတာ႔ ေမ်ာက္ေသြး အေၾကာင္း ေရးပါမယ္ ။ ေမ်ာက္ေတြ မွာရွိတ႔ဲ ေမ်ာက္ေသြး အေၾကာင္း ေတာ႔ မဟုတ္ပါဘူး ။ က်ေနာ္တို႔ လူခႏၶာကိုယ္ မွာရွိတ႔ဲ ေမ်ာက္ေသြး အေၾကာင္းေရးမွာပါ ။ က်ေနာ္တို႔ လူေတြမွာ ေမ်ာက္ေသြး ရွိတယ္ ဆိုတာ ကို အခ်ိဳ႕က တေနေနရာက ၾကားဖူး ၾကားမွာပါ ။ တခ်ိဳ႕ကေတာ႔ ဒီ ေမ်ာက္ေသြး မတည္႔တ႔ဲ ၿပႆနာကို ရင္ဆိုင္ဖူး ၾကမွာပါ ။ မိခင္က ေမ်ာက္ေသြး မရွိတ႔ဲ မိခင္က ကိုယ္၀န္ ေဆာင္တ႔ဲအခါ ဖခင္ေလာင္း ဆီက ေမ်ာက္ေသြး ပါတ႔ဲ သေႏၶ သားကိုရတ႔ဲအခါ ေမ်ာက္ေသြး မတည္႔မွဳ ေတြ ၿဖစ္လာတာပါ ။ က်ေနာ္ နည္းနည္း ဆက္ရွင္း ၿပပါမယ္ ။




က်ေနာ္တို႔ရဲ ႕ ေသြး အုပ္စုေတြကို အဓိက ( ၄ ) အုပ္စုရွိတယ္ဆိုတာ သိၿပီးသား ၿဖစ္မွာပါ ။A , B , AB , O ဆိုတ႔ဲ ေသြး အုပ္စုေတြပါ ။ အဲဒီ ABO ေသြးအုပ္စုအၿပင္ Rh ေသြးအုပ္စု ဆိုတာ ရွိပါ ေသးတယ္ ။ ...ေသြးနီဥ ေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာၿပင္ေပၚမွာ Rh Antigen ပါခဲ႔ လို႔ရွိရင္ Rh Positive ေသြးအုပ္စု ၿဖစ္ၿပီး ၊ Rh Antigen မပါခဲ႕လို႔ရွိရင္ေတာ႕ Rh Negative ေသြးအုပ္စုပါ ။ Rh blood group system ကိုထပ္ၿပီး အုပ္စု အေသးေတြ ခြဲလို႔ ရေသး ေပမယ္႔ က်ေနာ္ Rh (+) န႔ဲ Rh (-) အေၾကာင္းပဲ ေၿပာပါမယ္ ။



Rh ဆိုတာ Rhesus Factor ပါ ။ က်ေနာ္ အေပၚမွာ ေၿပာတ႔ဲ ေမ်ာက္ေသြး ေပါ႕ ။



Rhesus Factor က ဘာၿပႆနာေတြေပးႏိုင္သလဲ ။



ကိုယ္၀န္ ေဆာင္တဲ႔အခါ Rhesus Blood Group မတူညီမူ ၿပႆနာေတြ ေပးႏိုင္ ပါတယ္ ။ ဥပမာ ... မိခင္က Rh (-) ၊ ၀မ္းထဲက လြယ္ထားတ႔ဲ ကေလးေလးက Rh (+) အေဖဆီက Rh (+) ေသြးသာ အေမြ ဆက္ခံခဲ့ မယ္ ဆိုရင္ မိခင္က Rh (-) နဲ႕ ကေလးရဲ႕ Rh (+) အဆင္မေၿပ တာေတြၿဖစ္လာပါတယ္ ။



လူခႏၶာကိုယ္မွာ ဓာတ္မတည္႔တဲ႔ ပစၥည္း တစ္ခု ၀င္လာရင္ ခႏၶာကိုယ္က ၿပန္လည္ တုန္႔ၿပန္ပါတယ္ ။ ၀င္လာတ႔ဲ ပစၥည္းကို Antigen လို႔ေခၚပါတယ္ ။ Antigen ၀င္လာၿပီ ဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္က အဲဒီ Antigen ကိုမွတ္ထားၿပီး သူ႕ကို တိုက္ခိုက္ဖို႔ အတြက္ ပဋိ ပစၥည္းေတြ စတင္ ထုတ္လုပ္ ပါတယ္ ။ Antibody လို႔ေခၚပါတယ္ ။ ေနာက္တခါ အဲလို Antigen ေတြ ထပ္၀င္လာၿပီဆိုရင္ေတာ႔ ထုတ္လုပ္ထားတ႔ဲ Antibody န႔ဲ ၀င္လာတ႔ဲ Antigen ေတြ ကို တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီး တတ္ၾကပါတယ္ ။



က်ေနာ္တို႔ ေမ်ာက္ေသြး မတည္႔တ႔ဲ ၿပႆနာကို ပုံေလးေတြန႔ဲ ၾကည္႔ၾကပါစို႔ ။





အေဖ႕ဆီကရတ႔ဲ Rh (+) န႔ဲ မိခင္ Rh (-) က ကိုယ္၀န္ေဆာင္ ထားတ႔ဲပုံပါ ။





မိခင္ကိုယ္က ကေလးရဲ႕ Rh (+) ေတြကို မိမိရဲ႕ ေသြးအတြင္းမွာ ရန္သူအၿဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး Antibody ထုတ္လုပ္ ေနတာပါ ။





Antibody ေတြက ကေလးေလးရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲ ၀င္သြားၿပီး Rh (+) ေသြးဆဲလ္ေတြကို တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီး ပစ္တာပါ ။



ဒီလို ၿပႆနာက ပထမသားဦးမွာ ( ပထမ ကိုယ္၀န္မွာ ) မၿဖစ္ပါဘူး ။ ဒုတိယ အၾကိမ္ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္တ႔ဲအခါ က်မွ မိခင္ ခႏၶာကိုယ္ ထဲမွာ အရင္ ကိုယ္၀န္ တုန္းက မွတ္ထား ထုတ္လုပ္ ထားတ႔ဲ Antibody ေတြက ဒုတိယ တခါမွာ အစြမ္းၿပ ေတာ႔တာပါ ။



ဒါေပမယ္႕ အရင္က ကိုယ္၀န္ ပ်က္က်ဖူးတာ ၊ ေသြးသြင္းဖူးတာ အစရွိတ႔ဲ Rh (+) န႔ဲ Rh (-) ေသြး ထိေတြဖူး ေစတာ ေတြ ရွိခဲ႔ရင္ မိခင္ေသြးမွာ Antibody ရွိေနၿပီး ပထမဦးဆုံး ကေလးမွာ ကို ၿပႆနာ ၿဖစ္တတ္ ပါတယ္ ။



မိခင္ရဲ႕ Antibody ေတြက ကေလးေလးရဲ႕ ေသြးနီဥ မ်က္ႏွာၿပင္က Rhesus Antigen ေတြကိုတိုက္ခိုက္ပါတယ္ ။ ဒီေတာ႔ ေသြးနီဥ ေလးေတြ ေပါက္ၿပီး ပ်က္ဆီး သြားပါတယ္ ။ ေမြးခင္းစ ကေလးေလး ေတြမွာ အသား၀ါ ပါတယ္ ။ သာမန္ အသား ၀ါတာမ်ိဳးန႔ဲ မတူပဲ ဆိုး၀ါး ၿပင္းထန္ ပါတယ္ ။ အလင္းေရာင္ ေပးတာ ( Phototherapy) အၿပင္ ထိထိ ေရာက္ေရာက္ ၾကပ္မတ္ ကုသဖို႔လဲ လိုအပ္ ပါတယ္ ။ လိုအပ္ရင္ ကေလးေလး ကိုယ္ထဲက ေသြးေတြကို လဲလည္ၿပီး (Exchange Blood Transfusion ) ကုသဖို႔ လိုအပ္ ပါတယ္ ။ ဒါမွသာ တသက္လုံး ဉာဏ္ရည္ မမွီတာေတြ စတ႔ဲ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳး ေတြကို ကာကြယ္ တားဆီး ႏိုင္မွာ ၿဖစ္ပါတယ္ ။



အခု တိုးတက္ လာတ႔ဲ ေခတ္ မွာေတာ႔ Rh ၿပသနာမ်ိဳးကို ၾကိဳတင္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါၿပီ ။ မိခင္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ ေတြကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္ ေနခ်ိန္ အတြင္းမွာန႔ဲ ေမြးဖြားခါနီးမွာ RhoGAM လို႔ ေခၞတ႔ဲ Rho(D) immune globulin ထိုးၿပီး ကာကြယ္ႏိုင္ပါၿပီ ။



Rh Incompatibility အေၾကာင္း အက်ဥ္းခ်ဳံးၿပီး ေရးလိုက္ပါတယ္ ။ ၿပည္႔ၿပည္႔စုံစုံ မဟုတ္ေပမယ္႕ ေမ်ာက္ေသြး ဆိုတ႔ဲ အေၾကာင္း တေစ႔တေစာင္း စာဖတ္သူေတြ သိသြား တာေပါ႕ ။



က်န္းမာေရး ဗဟုသုတ တိုးပြား ႏိုင္ၾကပါေစ ။



Dr Zero